Yazan: Sıla Parla
Bir kafeden eve getirilen sahipsiz bilgisayarın Matias ve arkadaşlarını çoktan planlanmış bir suç organizasyonuna sürükleyeceğinden kimsenin haberi yoktu.
İçerik Uyarısı: Bu yazı, Unfriended: Dark Web (2018) filmine ilişkin spoiler içermektedir. Eğer kullandığınız dijital cihazlardan, kaçırılma, cinayet, işkence ve dijital gözetim gibi suçların teknoloji aracılığıyla gerçekleştirilebilme ihtimalinden rahatsızlık veya kaygı duyuyorsanız, bu yazı sizin için uygun olmayabilir.
Çalıştığınız kafede, sahipsiz olduğunu düşündüğünüz bir dizüstü bilgisayar haftalardır kayıp eşya odasında. Bir akşam artık kimsenin gelip almayacağını düşünerek eve götürüyorsunuz. Açıp kullanmaya başlıyorsunuz. Dosyaların arasında hiç görmediğiniz insanların ürkütücü görüntülerine, şifreli yazışmalara ve büyük miktarda kripto paraya rastlıyorsunuz.
Bilgisayarın kime ait olduğunu araştırırken bir mesaj geliyor. Sahibi, cihazını geri istiyor.
Henüz bilmediğiniz şey, bilgisayarın oraya unutulduğu için bırakılmadığı. Onu bulan kişinin eve götürmesi, açması ve gördüklerinden sonra nasıl davranacağının izlenmesi için orada tutulduğu. Yani siz bir avsınız. Avlandınız.

Stephen Susco’nun yönettiği Unfriended: Dark Web, Matias’ın çalıştığı kafeden eve getirdiği diz üstü bilgisayarla arkadaşlarıyla çevrim içi sohbet gecesine katılmasıyla ilerliyor. Açılan sohbet pencereleri ve kişisel mesajlardan ibaret görünen gece, bilgisayardaki gizli dosyalarla yön değiştiriyor. Matias, suçluların kayıtlarına ulaşmış gibi görünürken kendisinin de bu kayıtların parçasına dönüştürüldüğünü bilmiyor.
Bir bilgisayara izinsiz erişmekle başlayan olay, insanların evlerine girilmesini, konumlarının belirlenmesini, polis müdahalelerinin manipüle edilmesini ve cinayetleri kapsayan bir operasyona dönüşüyor.
Buz Dağının En Dip Noktası: The River
Kaçırılmış kadınların kayıtları, işkence görüntüleri ve gizli yazışmalar organize bir suç ağını gösteriyor. Üyeler kendilerini Charon olarak tanıtıyor; faaliyet gösterdikleri çevrim içi alan ise The River olarak adlandırılıyor.
Dark web, özel yazılımlar veya ağlar aracılığıyla erişilebilen, anonimliği artırabilen internet alanlarını kapsar; tamamı yasa dışı değildir.
Film, bunun en uç noktasına yerleşiyor. Üyeler, kaçırma ve işkence görüntülerini ticari faaliyete ve seyirlik içeriğe dönüştürüyor. Acının kaydedilip saklanması, suçun gerçekleştiği anda sona ermemesi demek. Kayıtlar, faillerin elinde yeniden izlenebilen, dolaşıma sokulabilen ve mağduriyetin devam etmesine neden olan materyallere dönüşüyor.
Kayıp Erica Dunne’ın görüntüleri bunun en ağır örneklerinden. Genç kızın uğradığı şiddet, dijital arşivin bir parçası. Trepanasyon, yani kafatası kemiğinde cerrahi yöntemlerle delik açılması gibi ağır müdahalelerin kayıtları da burada bulunuyor.
On Milyon Dolarlık Bitcoin: Şantaj ve Dijital Mülkiyet
Matias, bilgisayarın sahibi Charon IV’ün (elbette gerçek ismi bu değil) yaklaşık on milyon dolar değerinde Bitcoin’i olduğunu öğrenince parayı kendi kontrolüne geçirerek pazarlık yapıyor. Erica’nın serbest bırakılması ve kız arkadaşı Amaya’nın korunması için bunu koz olarak kullanıyor. Charon IV, işlemi çevrim içi izliyor; Matias’a yapmamasını söyleyen sert mesajlar gönderiyor. Matias yine de transferi gerçekleştiriyor.
Diğer üyeler hesaptaki değişikliği fark edince Matias, kendisini Charon IV gibi tanıtmak zorunda kalıyor. Dijital kimlik taklidi, yetkisiz erişim ve suç gelirlerinin kontrolü böylece aynı olayda birleşiyor.
Film, kripto para transferlerinin kolaylaştırılmış bir versiyonunu bize sunmuş. Gerçekte bir Bitcoin transferi için ilgili varlıkları harcama yetkisini sağlayan anahtarların kontrolü gerekir. Bir bilgisayarı ele geçirmek tek başına yeterli değildir.
Elindeki milyonlar Matias’a otorite sağlamıyor. Suç örgütüne ait parayı ele geçirmek, kendisini ve arkadaşlarını kurtaracak güvenilir bir anlaşmanın yapılabileceği anlamına gelmediği için üyeler yalnızca parayı değil, onun kimliğini, arkadaşlarının konumlarını ve iletişimlerini de kontrol ediyor.

A.J.’nin Ölümü: Polisi Bir Cinayet Aracına Dönüştürmek
Üyeler, A.J.’nin internette yayınladığı farklı konuşmalardan kelime ve cümle kesitleri alarak bunları tek bir videoda birleştiriyor. Böylece A.J.’nin gerçekte hiç söylemediği sözleri söylemiş ve ciddi bir saldırı düzenleyeceğini açıklamış gibi görünmesini sağlayan sahte bir tehdit kaydı oluşturuyorlar. Ardından acil yardım sistemine yapılan ihbarla polis ekipleri A.J.’nin evine yönlendiriliyor.
Bu yöntemin gerçek dünyadaki karşılığı swatting. Yani, silahlı saldırı veya rehine krizi gibi ağır bir olay yaşandığına dair sahte ihbarla polis ekiplerinin hedefin adresine gönderilmesi. Sonuç ölümcül olabiliyor aynı A.J.’nin ölüm sahnesinde olduğu gibi.
Evinde olanlardan habersiz A.J., polis geldiğinde durumu anlamaya çalışıyor. O sırada saldırganlar bilgisayarından silah kurulmasını andıran bir ses çalıyor. Polisler içeride silahlı tehdit olduğunu düşünerek müdahale ediyor ve A.J. vurularak öldürülüyor.
A.J.’nin ölümünde saldırganlar doğrudan silah kullanmıyor. Bunun yerine sahte bir ihbar ve manipüle edilmiş ses kayıtlarıyla polisleri yanıltarak A.J.’nin ölümüne yol açan müdahaleyi tetikliyorlar.
Polislerin kullandığı gücün ayrıca incelenmesi gerekse de sahte ihbarın ve ses manipülasyonunun yaratacağı tehlike önceden hesaplanıyor. Cinayet için evine katil gönderilmiyor. Bir ses kaydı, sahte ihbar ve bilgisayardan verilen birkaç saniyelik ses, onun hayatına mal oluyor.
Nari’nin Son Durağı: Dinlenen Konuşmalardan Fiziksel Takibe
Nari başından beri şüpheci. Erica’nın gerçekten kayıp olup olmadığını araştırıyor, Matias’ın bunun oyun olduğu açıklamasına inanmıyor. Polise ulaşmak için evden ayrılmasıysa onu hedefe dönüştürüyor.
Üyeler video görüşmelerini ve mesajları izleyerek kurbanların hareketlerini öğreniyor. Nari’nin metro istasyonunda beklediği anın saldırganların ekranına taşınması, aslında dijital gözetimin fiziksel takiple birleştiği noktayı temsil ediyor.
Hangi istasyona gideceğimiz, kimi arayacağımız, nerede buluşacağımız sıradan bir konuşmanın içinde bulunabilir. Bu ayrıntılar kötü niyetli kişilerin eline geçtiğinde hedefin konumunu ele verir.
Nari beklerken bir saldırgan onu trenin önüne itiyor. Nari düşerken saldırganı da beraberinde sürüklüyor. Konumunun belirlenmesi ve saldırının trenin gelişiyle eş zamanlı yapılması, önceden organize edilmiş hedefli cinayete işaret ediyor. Kalabalık bir kamusal alanda bulunması Nari’yi korumuyor. Suçlular, gündelik ulaşımın olağan akışını kendi planlarının bir parçasına çeviriyor.
Serena’nın Seçimi: Psikolojik İşkence
Nari’nin öldürülmesiyle eş zamanlı olarak Serena, başka türde şiddetle karşılaşıyor. Bir ekranda Nari, diğerinde hastanede yaşam desteğine bağlı annesi var. Saldırganlar yani üyeler, Serena’dan hangisinin yaşayacağını seçmesini istiyor.
Serena, kontrol edemediği bir durumun sorumluluğunu üstlenmeye zorlanıyor. Seçim yapmayı reddettiğinde ise annesinin hastane odasında kimse bulunmamasına rağmen, yaşam destek cihazı saldırganların hastane sistemine uzaktan müdahalesiyle devre dışı bırakılıyor. Hiçbir fiziksel temas olmadan, yalnızca dijital bir müdahaleyle annesinin hayatına son veriliyor. Nari metroda öldürülüyor. Ardından Serena’nın evine giren saldırgan, onu da öldürüyor.
Amaya: Kaçırılma ve Dijital Takip
Amaya işitme engelli. Matias onunla iletişim kurabilmek için Papaya adlı bir uygulama geliştiriyor. Saldırganlar hem ilişkilerini hem de kullandıkları teknolojiyi biliyor.
Amaya’nın telefonuna ve mesajlarına müdahale edilmesiyle genç kadın, Matias’la buluşacağını düşünerek yanlış yere yönlendiriliyor. Bu noktada görüyoruz ki, saldırganlar artık yalnızca konuşmaları dinlemiyor; Matias’ın adına konuşuyorlar.
Amaya bir depoda saldırıya uğrayarak kaçırılıyor. İletişim ihtiyacını karşılamak için kullanılan teknoloji, onu tuzağa götüren araca dönüşüyor. Bir mesajın doğru hesaptan gelmesi, gerçekten hesap sahibince gönderildiğini kanıtlamadığı gibi, Amaya da güvendiği kişiden geldiğini sandığı talimatları izlerken aslında başka birinin yönlendirmesine boyun eğiyor.
Damon: Dijital Delillerin Değiştirilmesi ve Sahte İntihar
Damon, tüm bunlar yaşanırken ekran başında soğukkanlılığını koruyarak teknik bilgisinden yararlanıyor; kayıtları kopyalamaya ve suçluların kimliklerini ortaya çıkarabilecek dijital delilleri güvence altına almaya çalışıyor. Ancak Damon’un farkında olmadığı bir şey var: Bütün hareketleri üyeler tarafından izleniyor.
Üyeler ayrıca çok korkunç bir plan hazırlıyor. Erica’nın kaçırılma görüntülerini manipüle ederek Matias’ı suçlu gibi gösteriyorlar. Ardından Damon’un evine giren saldırgan onu asarak öldürüyor ve bilgisayarında cinayetleri itiraf ettikten sonra intihar etmiş izlenimi yaratmak amacıyla sahte bir not bırakıyor:
“Arkadaşlarım ve ben korkunç bir şey yaptık. Artık bununla yüzleşemiyorum. Kanıtlar sunucumda ‘CONTRIBUTIONS’ adlı klasörde. Özür dilerim. — Damon”
Böylece yalnızca bir cinayet işlenmiyor; suçun sorumluluğunu ölen kişilere yüklemek amacıyla dijital deliller de manipüle ediliyor. Damon’un bilgisayarında bırakılan bu not, gerçek faillerin gizlenmesi ve kurbanların suçlu gösterilmesi için hazırlanan planın bir parçasına dönüşüyor.
Adli bilişim açısından burada önemli bir ayrıntıya değinmek istiyorum: Bir dosyanın bilgisayarda bulunması, mutlaka cihazın sahibi tarafından oluşturulduğunu kanıtlamaz. Dosyaların oluşturulma geçmişi, erişim kayıtları ve diğer dijital deliller incelenmeden ekranda görünen bir itirafın gerçekliği doğrulanamaz.
Bilgisayar Baştan Beri Bir Yemdi
Matias bilgisayarı tesadüfen bulmadı. Daha doğrusu onu bulduğunu düşünmesi istendi. Üyeler, cihazı alan kişinin dosyaları incelemesini, şüphelenmesini ve olaylara karışmasını bekliyordu.
Erica’nın Matias’ın evine getirilmesi, görüntülerin değiştirilmesi ve Damon’un sahte itirafı birbirini doğruluyormuş gibi görünen deliller yaratıyor. Gerçek faillerin gizlenmesi, kurbanların ise şüpheli gösterilmesi amaçlanıyor. Başlangıçta delile ulaşan kişi olduğunu sanan Matias, farkında olmadan delilin bir parçası haline getiriliyor.
Böylece farklı cinayetler, gerçek faillerin ortadan kaybolduğu ve geride kalan kurbanların suçlu gösterildiği tek bir hikâyenin parçaları olarak kurgulanmış durumda.
Öldürmekten Daha Fazlası
Kriminolojide sorumluluğun dağılması ve ahlaki çözülme, grup hâlinde işlenen suçları anlamak açısından önemli kavramlar. Ancak bu durum, bireysel suç sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor.
Filmde cinayetler; saldırganlar için tamamlanan görevlere, kayıtlara ve oylama sonuçlarına dönüşüyor. Kurbanların acısı, üyelerin tükettiği bir içerikten ibaret. Finalde Matias’ın bir araç tarafından ezilerek öldürülmesi ve maskelerini çıkaran saldırganların kutlaması, bütün gecenin önceden planlandığını ortaya koyuyor. Ekranın arkasında yalnızca izleyiciler değil, insanların ölümüne karar veren failler bulunuyor.

Senaryo Dışında Gerçek Hayatta Ne Olurdu?
Gerçek dünyada bu operasyonlar çok daha fazla risk ve koordinasyon gerektirirdi. Kripto para hareketleri, kamera kayıtları, cihaz verileri ve fiziksel deliller failleri ele verebilir. Anonimlik, iz bırakmamak anlamına gelmiyor.
Filmin saldırganları sanki bütün kameraları, bağlantıları ve insanların kararlarını aynı anda yönetebiliyor. Gerçekte böyle bir kontrolün sürdürülmesi, pek çok farklı noktada iz ve tanık bırakma ihtimalini artırır.
Ancak film, dijital suçların fiziksel şiddete nasıl dönüşebileceğini gösteriyor. Matias, bilgisayarın sahibini tehdit ederek arkadaşlarını kurtarabileceğini düşündüğünde çoktan hazırlanmış bir planın içindeydi.
Onlar için bilgisayarın kaybolması bir sorun değildi. Bulunması gerekiyordu.
Yazarın Notu: Bu yazı tamamen Unfriended: Dark Web filminin kurgusal senaryosuna dayanmaktadır. Anlatılan olaylar gerçek vakalarla ilişkilendirilmemeli, suç yöntemlerinin uygulanabilirliği de aynı ölçüde değerlendirilmemelidir. Özellikle altını çizmek isterim: Dark web, yalnızca yasa dışı faaliyetlerin yürütüldüğü bir ortam değil; standart arama motorlarında indekslenmeyen, özel ağlar üzerinden erişilebilen ve anonimliği artırmayı amaçlayan internetin gizli bir katmanıdır. Dolayısıyla filmde anlatılan suçlar, dark web’in tamamını temsil eden bir gerçeklik olarak değerlendirilmemelidir.





Bir yanıt yazın